แก่งกระจาน : ยูเนสโกมีมติขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ แม้ฝ่ายสิทธิมนุษยชนยูเอ็นค้าน

แก่งกระจาน : ยูเนสโกมีมติขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ แม้ฝ่ายสิทธิมนุษยชนยูเอ็นค้าน

องค์การเพื่อการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ ยูเนสโก มีมติเสียงส่วนใหญ่ขึ้นทะเบียนให้ “กลุ่มป่าแก่งกระจาน” เป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ

ggk

การสัมมนาคณะกรรมการมรดกโลก ยุคสามัญครั้งที่ 44 ประจำปี 2564 ซึ่งจีนเป็นเจ้าภาพการจัดประชุมผ่านระบบระยะไกล ระหว่างวันที่ 16 -31 กรกฎาคม 2564 โดยในวันนี้ (26 กรกฎาคม) คณะกรรมการได้พินิจพิเคราะห์ให้กลุ่มป่าแก่งกระจาน ของไทยได้รับการบรรจุเข้าเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ
ข่าวสารครั้งนี้มีขึ้น หลังจากตอนวันที่ 23 กรกฎาคม แผนกผู้ชำนาญด้านสิทธิมนุษยชนของสหประชาชาติ ได้เรียกร้องยูเนสโกไม่ให้ขึ้นสถานะมรดกโลกให้แก่ผืนป่าที่นี้ จากปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชนของชนพื้นเมืองกะเหรี่ยงในพื้นที่

นายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติรวมทั้งสิ่งแวดล้อม (ทส.) แถลงเมื่อทราบผล แสดงความยินดีต่อข่าวสารนี้ โดยกล่าวว่า กว่า 6 ปี ที่เมืองไทยเป็นจริงเป็นจังผลักดันพื้นที่กลุ่มป่าแก่งกระจาน รวมทั้งไปสู่การพิจารณาของคณะกรรมการมรดกโลก โดยมีการเสนอมาแล้วถึง 3 ครั้งในปี พุทธศักราช 2558, พุทธศักราช 2559 รวมทั้ง พุทธศักราช 2562 กระทั่งไปสู่การสัมมนาคณะกรรมการมรดกโลก ยุคสามัญครั้งที่ 44 ในปี พุทธศักราช 2564 นี้
นายวราวุธ กล่าวว่า เป็นที่น่ายินดีว่าในปีนี้พื้นที่กลุ่มป่าแก่งกระจานได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก ภายใต้มาตรฐานข้อที่ 10 ด้านความหลากหลายทางชีวภาพ ซึ่งนับเป็นความเสร็จสำหรับเพื่อการปฏิบัติการสงวนพื้นที่ถิ่นที่อยู่อาศัยที่มีความจำเป็นสูงสุดสำหรับเพื่อการสงวนความหลากหลายทางชีวภาพในถิ่นกำเนิด รวมไปถึงการเป็นถิ่นที่อยู่อาศัยของจำพวกพืชพันธุ์ รวมทั้งชนิดสัตว์ ที่มีคุณค่าเด่นเชิงวิทยาศาสตร์ หรือ เชิงสงวนสุดยอด
กลุ่มป่าแก่งกระจาน นับว่าเป็นแหล่งมรดกโลกแห่งที่ 6 ของไทย รวมทั้งเป็นแหล่งมรดกโลกทางธรรมชาติแห่งที่ 3 ของประเทศ นับตั้งแต่การขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกของเขตรักษาชนิดสัตว์ป่าทุ่งใหญ่ – ห้วยแข้งขา ในปี พุทธศักราช 2534 รวมทั้งกลุ่มป่าดงพญาเย็น – เขาใหญ่ ในปี พุทธศักราช 2548
โดยกลุ่มป่าแก่งกระจานได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก เพราะเป็นถิ่นที่อยู่อาศัยของจำพวกพืชพันธุ์รวมทั้งชนิดสัตว์ที่ใกล้สิ้นซาก รวมทั้งมีคุณค่าเด่นสุดยอด รวมไปถึงเป็นแหล่งต้นน้ำที่สำคัญของแม่น้ำเพชรบุรี แม่น้ำปราณบุรี รวมทั้งแม่น้ำภาชี เป็นป่าผืนใหญ่ที่มีความอุดมสมบูรณ์ มีพื้นที่ราว 2.5 ล้านไร่ (4,089 ตารางกิโลเมตร) มีความยาวตั้งแต่เหนือสุดถึงใต้สุดของพื้นที่กว่า 200 กิโล


ค้านขึ้นทะเบียน “กลุ่มป่าแก่งกระจาน” เป็นมรดกโลก


เมื่อช่วงเช้าก่อนหน้านี้ กลุ่มที่เรียกตัวเองว่า ภาคีเซฟบางกลอยจัดงานกิจกรรมด้านหน้ากระทรวงทรัพยากรธรรมชาติรวมทั้งสิ่งแวดล้อม เพื่อเรียกร้องให้เมืองขจัดปัญหาสิทธิมนุษยชนให้ได้ก่อนขึ้นทะเบียนกลุ่มป่าแก่งกระจานเป็น “มรดกโลก” ทางธรรมชาติ หรือไม่ก็ชะลอการพิจารณาประเด็นนี้ออกไป
กิจกรรมดังที่กล่าวมาข้างต้นใช้ชื่อว่า “มรดกโลก มรดกเลือด” เพื่อสะท้อนให้มีความคิดเห็นว่าการต่อสู้ของสิทธิชุมชนในพื้นที่ยังมิได้รับการปรับปรุงแก้ไขแม้ว่าจะต่อสู้มาแล้วกว่า 25 ปี การจัดกิจกรรมนี้เกิดขึ้นระหว่างที่การสัมมนาคณะกรรมการมรดกโลก ยุคสามัญ ครั้งที่ 44 ซึ่งจัดขึ้นระหว่าง 16 -31 กรกฎาคม ที่จีนตอนวันที่ 23 กรกฎาคม ก่อนหน้านี้ ผู้ชำนาญจากสำนักงานข้าหลวงใหญ่ด้านสิทธิมนุษยชนที่สหประชาชาติ ออกคำตักเตือนส่งถึงคณะกรรมการมรดกโลกให้ลงความเห็นยกเลิกการขอขึ้นทะเบียนดังที่กล่าวมาข้างต้นเพราะมีชนพื้นเมืองกะเหรี่ยงถูกละเมิดสิทธิในเขตอุทยานดังที่กล่าวมาข้างต้น ที่ผ่านมา คณะกรรมการมรดกโลกได้ปฏิเสธการขึ้นทะเบียนกลุ่มป่าแก่งกระจานไปแล้ว 2 ครั้งในปี 2559 รวมทั้ง 2562
ก่อนที่่จะมาถึงวันนี้ กำเนิดอะไรขึ้นบ้าง
การฟ้องร้องฐานบุกรุกป่ารวมทั้งการบังคับย้ายประชาชนกะเหรี่ยงบางกลอยบน อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี ที่กลับขึ้นไปทำรับประทานยังถิ่นที่อยู่อาศัยเดิม ตาม “การรบรักษาป่าต้นน้ำเพชร” ของอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน กลับไม่เป็นผลใกล้กันต่อการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติไทยของแก่งกระจาน
การรบเอาคนออกจากป่าต้นน้ำของอุทยานฯ แก่งกระจานเริ่มมาตั้งแต่ปี 2535 เหตุการณ์ที่ถูกกล่าวถึงสูงที่สุดคราวหนึ่งในมหากาพย์ความไม่ถูกกันระหว่างเจ้าหน้าที่รัฐกับประชาชนที่ “ป่าใจแผ่นดิน-บ้านบางกลอย” คือการเผาบ้านเรือนคนกะเหรี่ยงเมื่อปี 2554
ต้นเดือน มี.ค. ความไม่ถูกกันได้ปะทุขึ้นอีกรอบเมื่ออุทยานฯ แก่งกระจานได้แจ้งเหตุฟ้องร้องฐานบุกรุกป่ารวมทั้งสนธิกำลังจับตัวประชาชน 22 คน ตอนวันที่ 5 มี.ค. รวมทั้งบังคับเคลื่อนย้ายประชาชน 85 คน ลงมาจากบ้านบางกลอยบน
ในตอนที่ทางอุทยานฯ เดินหน้าเอาคนออกจากป่าต้นน้ำ แก่งกระจานก็อยู่ในขั้นตอนยื่นเสนอเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ ซึ่งการพิจารณาครั้งล่าสุดเมื่อปี กรกฎาคม 2562 ที่ยูเนสโก ลงความเห็นไม่รับรองให้อุทยานแห่งชาติแก่งกระจานขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก รวมทั้งให้สถานะ “ส่งเรื่องกลับ” (Referral)
“แก้ไขข้อห่วงกังวลเกี่ยวกับปัญหาสิทธิมนุษยชนกับกลุ่มชาติพันธุ์รวมทั้งชุมชนท้องถิ่นที่ได้รับผลพวงจากการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก” เป็น 1 ใน 3 ข้อเสนอจากที่ประชุมคณะกรรมการมรดกโลกของยูเนสโก

Author Image
Connor Bennett